مقالات

ژل اسید اچ و کاربرد آن در دندان‌پزشکی

ژل-اسید-اچ-و-کاربرد-آن-در-دندان‌پزشکی

ژل اسید اچ و کاربرد آن در دندان‌پزشکی

روش اسید اچ یا اسید فسفریک برای اولین بار توسط بونوکور در سال ۱۹۵۵ میلادی  به دنیای دندان‌پزشکی وارد شد. این ژل برای ایجاد یک سطح نامنظم بر روی مینای بول شده بکار برده می‌شود. به دلیل وجود اسید اچ باعث افزایش سطح حفره و گیر کامپوزیت رزین‌ها و درنهایت باعث بهبود هماهنگی لبه‌ای‌ترمیم ها می‌شود. از مزایای دیگر اسید اچ می‌توان به افزایش مقاومت نسبت به پوسیدگی‌های در حال پیشرفت در مینا و سمان اشاره کرد.

ژل اسید اچ چیست؟

ژل اسید اچ یک ژل دندان‌پزشکی است که دارای اسید فسفریک با غلظت ۳۷% می‌باشد. می‌توان گفت کارایی و کاربرد ژل اسید اچ در حمله به عاج و مینای دندان است.

سه روش برای اچینگ تشریح شده است که بعد از اکسپور کردن منشورهای مینایی انجام می‌شود.

  • روش اول به‌این‌ترتیب است که مرکز منشورهای مینایی برداشته می‌شود و پیرامون آن دست‌نخورده باقی می‌ماند.
  • الگوی دوم در این روش اطراف منشور برداشته می‌شود و مرکز منشورها تقریباً دست‌نخورده باقی می‌ماند.
  • روش سوم یک الگوی اچینگ برحسب‌تصادفی است که ممکن است در برخی قسمت‌ها نواحی الگوی روش اول و دوم با یکدیگر مشاهده شود و برخی نواحی ممکن است یک الگوی بدون رابطه با شکل منشورها ایجاد شود.

فاکتورهایی موجود است که بر اثرات اسید اچینگ روی مینای بول شده تأثیر بگذارد که شامل: محلول اسید اچینگ، غلظت آن، تکنیک استفاده‌شده و زمان قرار دادن اسید ازجمله مواردی هستند که مطالعه و تحقیق بر روی آن‌ها همچنان ادامه دارد.

در باندینگ دندان مواد رزین رنگ دندان (مواد پلاستیکی بادوام)، با دندان بکار برده شده و تابش نور مخصوص به دندان سفت می‌شود و سرانجام دندان می‌چسبد و باعث ایجاد طرح لبخند زیبا می‌شود.

جهت باندینگ احتیاج به آماده‌سازی داریم. این کار نیازی به بی‌حسی ندارد مگر برای پر کردن دندان پوسیده ‌شده استفاده شود.

دندان‌پزشک به‌وسیله کاتالوگ رنگ، رنگ رزینی کامپوزیتی مطابق با رنگ دندان فرد را انتخاب می‌کند.

مواد و روش‌ها

در این تحقیق ۱۰ عدد دندان سانترال ماگزیلای کشیده انسان که بدون پوسیدگی و شکستگی بودند انتخاب می‌شوند و پس از تمیز شدن به‌وسیله پودر پامیس در محلول تیمل ۰٫۲%  که باید در دمای اتاق نگه‌داری شوند مخلوط می‌شوند. معمولاً قبل از اسید گذاری دندان‌ها را به دو گروه ۵ تایی تقسیم می‌کنند و سطوح لیبال دندان‌های پالیش شده به‌وسیله لاک ناخن بر روی سطح لیبال دندان‌ها به ۲ قسمت مریال و دیستال تقسیم‌بندی شده پوشش داده می‌شود. قسمت مریال هر دندان به‌وسیله استاندارد و بخش دیستال هر دندان اچ می‌شود.

تفاوت مورفولوژکی در بخش‌های اچ شده با اسید خارجی در قیاس با اسیدهای داخلی از نظم و ترتیب الگوهای اچینگ شده با اسید خارجی از الگوی بهتری برخوردار است.

بنابراین بهتر است قبل از مصرف اسید ازنظر شیمیایی بررسی شود و در صورت نیاز اصلاحات لازم را در مورد آن انجام شود. همچنین در مورد استحکام باند رزین به مینا و مقدار ریز نشت در مورد کاربرد اسیدهای داخلی توجه لازم را مبذول داریم.

اسیدهای بکار رفته شامل اسید نیتریک، اسیدسولفوریک، اسید هیدروکلریک، متانول با دو نوع ادهزیو به سطوح لیگنوال دندان‌ها چسبیده می‌شود.

وقتی مایع چسبنده به سطح جامد باند شود باید در سطح آن منتشر شود. برای کشش مولکولی بین دو جسم ۴ فاکتور برای مرطوب کردن سطح جامد به‌وسیله مایع ارتباط دارند و هر یک موجب جریان بهتر مایع و افزایش نیروی باندینگ می‌شود که این عوامل شامل: زاویه تماس، انرژی آزاد سطحی، کشش سطحی و ویسکوزیته ترکیب دندان ناهمگن می‌باشد و ترکیبات آلی و غیر آلی در اندازه‌های مختلف در عاج و مینا موجود است که یک ماده ترمیمی به‌خوبی به بخش‌های آلی می‌چسبد، چسبندگی خوبی به مواد غیر آلی ندارد و یک ماده چسبنده به مینا متصل می‌شود و به همان میزان به عاج چسبندگی ندارد. در زمان تهیه حفره دبریهای کاملاً ریز و چسبنده سطوح عاج و مینا را پوشش می‌دهد که مانع آلودگی سطوح می‌شود. برای دندان‌پزشکی ترمیمی تلاش محققان بر این است که ماده‌ای را تولید نمایند که بتواند به‌طور کامل با مینا و عاج پیوند شیمیایی ایجاد کند که اتصال رزین‌ها به شکل شیمیایی و به دلیل طبیعت مناسب هیدروفوب مناسب نمی‌باشد و جهت از بین رفتن کامل آب باید مینا و عاج به‌طور غیرقابل عملی جهت حفره دهان خشک و حرارت داده شوند؛ بنابراین باید یک لایه‌نازکی از آب را در سطح حفرات ایجادشده تولید نماییم.

ماده چسبنده به دندان باید آب را جابه‌جا کند و با آن واکنش دهد و یا سطح آن به شکل مناسبی خیس شود. تلاش محققان برای تولید ماده‌ای که باعث تولید سیستم اسیداچ شده هر وقت یک بار یک باند شیمیایی میان مینای دندان و ماده پر کردنی به وجود نمی‌آید. می‌توان گفت که از سیستم اسید اچ تحت عنوان Adhesive dentistry نام‌برده می‌شود.

بر اساس یافته‌ها دو عامل اسیدی و نوع ادهزیو یکدیگر تأثیر متقابلی ندارند. بر این اساس نوع اسید بر متوسط قدرت باند تأثیر زیادی ندارد، درواقع هر نوع ادهزیو قدرت باند یکسانی را ایجاد می‌کند؛ بنابراین در زمان آماده‌سازی سطح تماس نگه‌دارنده‌های مریلند بریج محلول‌های اسیدی و ادهزیو های چندمرحله‌ای و تک‌مرحله‌ای ازلحاظ قدرت باند به شکل یکسان عمل می‌کنند. پس پزشک سعی می‌کند از روش‌های ساده‌تر برای اچینگ استفاده نماید.

چسبندگی مواد ترمیمی

هنگامی‌که مایع چسبنده بخواهد به یک سطح جامد باند شود باید توانایی و انتشار در سطح آن را داشته باشد. به دلیل خاصیت چسبندگی بین ماده چسبنده و سطح زیرین و کشش مولکولی باعث نزدیک شدن دو جسم می‌شود.

ژل اسید اچ دارای مزایایی می‌باشد که شامل

  • قابلیت شستشوی سریع و آسان با اسپری آب را دارد.
  • هرگونه مواد ارتقای استحکام باندینگ بین مواد ترمیمی و دندان بر جای نمی‌ماند.
  • کارکرد بسیار عالی در برداشت لایه اسمیر که حاوی پلیمرهای بازیست را دارد.
  • فاقد هرگونه عوارض جانبی به علت دارا بودن قوام ایده آل است.
  • امکان دسترسی کاملاً دقیق در نواحی که دسترسی به آن دشوار است، را دارد.

 از ژل اسید برای چه مواردی استفاده می‌شود؟

  • از کاربردهای ژل اسید اچ می‌توانیم به فراهم‌سازی مینای دندان جهت پر کردن کامپوزیت، باند براکت های ارتودنسی و دیگر موارد استفاده کرد.
  • اغلب مواقع از ژل اسید اچ برای افزایش چسبانندگی سطحی و چسباندن کامپوزیت به دندان استفاده می‌شود.
  • همچنین از ژل اسید اچ برای زیبایی و چسباندن نگین دندانی نیز استفاده می‌شود.

 چگونگی مراقبت از ژل اسید اچ

  1. ژل اسید اچ باید دور از معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار بگیرد.
  2. دمای مناسب جهت نگه‌داری ژل اسید اچ ۲۳ درجه سانتی‌گراد است.
  3. در حین کار بعد از مصرف باید بلافاصله درب ظرف کاملاً بسته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *