مقالات

پیشگیری و کنترل عفونت در دندانپزشکی

پیشگیری-و-کنترل-عفونت-در-دندانپزشکی

پیشگیری و کنترل عفونت در دندانپزشکی

یکی از ارکان مهم در نظام بهداشتی و درمانی، کنترل و پیشگیری از انتقال عفونت در دندانپزشکی می باشد که در دهه اخیر توجه زیادی به آن شده است. بیماران و کارکنان در این واحد پزشکی در معرض میکروارگانیسم های بیماری زا قرار دارند. ویروس هایی مانند هپاتیت C، هپاتیت B، HIV، سایتومگال، هر پس سیمپلکس، باکتری هایی مانند توبر کلوسیس، استافیلوکوک و…. تهدید هایی برای این افراد محسوب می شوند.

انتقال این عفونت ها هم از طریق تماس مستقیم با مایعات دهانی، خون و سایر ترشحات بیماران و هم از طریق تماس با اشیا آلوده شده به خون و یا ترشحات بیمار و هم از طریق استنشاق از راه هوا قابل انتقال به افراد حاضر در دندانپزشکی می باشد. به همین خاطر برنامه ها و روش هایی که از بروز آسیب ها و بیماری های مرتبط با شغل این افراد با اجرای سیاست ها و روش های مکتوب موجود باشند تا بتوان تا جای ممکن از انتقال بیماری ها جلوگیری به عمل آورد.

در این مقاله توصیه هایی برای کنترل و پیشگیری بیماری های عفونی، حفظ سلامت کارکنان و بر طرف نمودن خطرات بیماری ذکر شود که سلامت افراد در مراکز دندانپزشکی را بهبود ببخشد.

آموزش کارکنان و مراقبت از آن ها

افرادی که در معرض تماس مستقیم با تجهیزان و ابزار آلات دندانپزشکی می باشند، باید آموزش های لازم درزمینهٔ کنترل عفونت را به صورت سالانه دریافت کنند. این آموزش ها در زمینه های خطرات تماس با موادعفونی، ترشحات بیماران، سیاست ها و برنامه های کنترل عفونت، مدیریت مواجهات، استراتژی های پیشگیری ، نحوه استفاده از وسایل شخصی و غیره می باشد.

برنامه های ایمن سازی

برنامه های کنترل عفونت و پیشگیری بخش ضروری از ایمن سازی کارکنان دندانپزشکی می باشد که از مهم ترین آن ها می توان به واکسیناسیون بر علیه هپاتیت B  اشاره نمود.

محلول های ضد عفونی کننده ضدویروس هپاتیت

یکی از بهترین محلولات برای ضدعفونی کردن وسایل دندانپزشکی، گلوتارالدیید می باشد. این محلول طی مدت زمان اندک(15 تا 20 دقیقه) تمامی ویروس های HBV,HCV و HIV را غیر فعال می کند. هنگام کار با محلول استفاده از دستکش ضخیم توصیه می شود. تهویه قوی در اتاق شستشو ضروری می باشد( حداقل هر 10 با تهویه و تعویض هوا در هر ساعت). غلظت و زمان غوطه‌وری، طبق کارخانه سازنده و ظرف مورد نظر باید دارای درپوش باشد.

بهداشت دست

یکی از مهم ترین روش ها برای کاهش خطر انتقال میکروارگانیسم به کارکنان و بیماران، رعایت بهداشت دست می باشد. به سه روش بهداشت دست میسر می شود:

  • شستشوی دست با آب و صابون
  • ضد عفونی کردن دست با محلول پایه الکلی یا هندراب
  • اسکراب های جراحی

به نوع کار و آلودگی پوستی، می توان هرکدام از این روش ها را انتخاب نمود. به عنوان مثال برای معاینات معمول دندانپزشکی و اعمالی غیر از جراحی میتوان شستشو، ضد عفونی کردن دست ها با آب و صابون یا از آنتی میکرو بال استفاده کرد. بعد از لمس سطوح و ابزاری که احتمال آلوده بودن آن ها با خون و ترشحات بدن بیمار زیاد می باشد، شستن دست با آب و صابون توصیه می شود.

استفاده از اسکراپ های جراحی، برای هدف حذف میکروارگانیسم های روی دست و جلوگیری از ورود آن ها به داخل زخم بیمار بکار می رود. اسکراپ ها باید تأثیر سریع و ماندگار داشته باشند. عواملی دیگر مانند روش و مدت شستشو، شرایط دست ها ، خشک کردن دست ها و نحوه پوشیدن دستکش نیز بر کیفیت اسکراپ ها مفید می باشند.

ناخن و ناخن مصنوعی

کوتاه کردن ناخن ها در مراکز بهداشتی و درمانی بسیار دارای اهمیت می باشد. میکروارگانیسم ها بیشتر در نواحی روی دست و اطراف و زیر ناخن ها رشد می کنند. کوتاه کردن بودن ناخن ها در تمیز کردن زیر آن ها کمک می کند و همین طور از پاره شدن دست کش ها جلوگیری می نماید. استفاده از ناخن های مصنوعی به هیچ عنوان توصیه نمی شود. باکتری های گرم و قارچ ها در ناخن های مصنوعی رشد کرده و در بروز بیماری های باکتریایی نقش مهمی دارند. لاک ناخن هم محلی مناسب برای تکثیر میکروب ها می باشد.

زیورآلات

طی تحقیقات صورت گرفته باکتری ها در زیر پوست انگشتر ها به میزان قابل توجهی زیاد تر از دیگر نواحی پوست می باشند. زیورآلات و انگشتر پوشیدن دستکش ها را دشوار و پاره شدن آن ها را آسان می کنند.

وسایل حفاظت شخصی

این وسایل جهت حفاظت پوست، غشای مخاطی چشم ها، بینی و دهان کارکنان در مقابل تماس با خون و یا سایر مواد عفونی طراحی شده اند. از این وسایل می توان به مواردی مثل ماسک، دستکش، عینک محافظ، گان و شیلد صورت  اشاره نمود. وسایل شخصی چند بار مصرف ( شیلد و عینک محافظ) هر زمان که آلوده شدند با آب و صابون ضدعفونی شوند.

کارکنان در ارتباط با نحوه پوشیدن و یا در آوردن این وسایل، آموزش لازمه را دیده باشند. آن ها باید قبل از خروج از مرکز، وسایل شخصی خود را خارج نمایند.

ماسک، عینک محافظ و شیلد صورت

در حین انجام اقدام های پزشکی، قطرات بزرگی از خون یا بزاق دهان بیمار وارد فضا شده و طی مسافت کمی بر روی سطح و یا کف می نشینند. اما امکان دارد ذرات کوچک تر از 10 میکرون وارد هوا شده و در آنجا باقی بمانند و سپس از طریق دستگاه تنفس وارد بدن کارکنان بشوند. در اینجا استفاده از رابردم های دندانپزشکی و مکنده ای قوی با حجم بالا توصیه می شود. در درمان هایی که در آن ها ترشح آئروس وجود دارد، استفاده از ماسک های جراحی به همراه عینک محافظ  یا شیلد توصیه می شود .

ماسک ها در هنگام آلودگی و مرطوب شدن باشد تعویض بشوند. ماسک ها افراد را در برابر سل محافظت نمی کنند. هنگام برخورد با بیمار مشکوک به سل استفاده از ماسک های مخصوص مانند N95 پیشنهاد می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *