مقالات

مراقبت از فایل روتاری

مراقبت-از-فایل-روتاری

مراقبت از فایل روتاری

 فایل‌های روتاری یکی از کاربردی‌ترین تجهیزات دندان‌پزشکی اندو دنتیکس می‌باشند. گاهی ممکن است فایل‌های روتاری دچار شکستگی یا در اصطلاح دقیق‌تر جدا می‌شوند. اصولاً آلیاژ نیکل – تیتانیوم برای دفعه اول جهت امور نظامی تولید شد. با شناخته شدن فایل‌های NiTi که در ۲۰ سال گذشته پا به دنیای دندان‌پزشکی گذاشت. دندان‌پزشکان به این فایل‌ها رجوع کردند و از مزایای این فایل‌ها برای آماده‌سازی بهتر کانال‌ها در زمان کمتر برخوردار شدند. با بکار بردن این ابزارها علاوه برداشتن مهارت و تجربه نیاز به دانش و مهارت درمان آندو را نیز دارد.

 چرا فایل‌های روتاری می‌شکنند؟

یکی از دلایل شکستن فایل‌های روتاری افزایش نیروی گشتاور (تورگ) می‌باشد. گشتاور درواقع یک کمیت فیزیکی است که درحرکت چرخشی به نیرویی بزرگ، مسیر و مکان اثر نیرو وابسته است. گشتاور کاملاً نسبی است و معمولاً نسبت به یک نقطه سنجیده می‌شود. وقتی تورگ یا گشتاور با افزایش فشار ایجاد شود باعث شکستن فایل روتاری می‌شود؛ بنابراین فایل روتاری نباید با فشار زیاد مواجه شود. به اعتقاد دندان‌پزشکان ماهر میزان فشاری که به فایل روتاری وارد می‌شود باید به‌اندازه فشاری باشد که به نوک یک مداد تیز در زمان نوشتن وارد  می‌شود. گشتاور بالا موجب تغییر شکل فایل‌ها می‌شود و در هنگام مشاهده این تغییر شکل باید از ادامه کار صرف‌نظر کرد؛ زیرا به‌سرعت می‌شکند. تورگ مورد لازم برای فایل‌های روتاری با یکدیگر تفاوت دارند و این در حالی است که آناتومی کانال نیز در این زمینه عامل تعیین‌کننده‌ای است. به‌این‌ترتیب هر زمان احساس کردید به فایل فشار زیادی تحمیل می‌شود به‌سرعت باید آن را با یک فایل تیپر کمتر (اغلب در کروان داون) یا در سایز کوچک (استپ بک) تعویض نمایید.

سرعت (RMP) از طریق فایل‌های روتاری متفاوت احتمال دارد با یکدیگر تفاوت داشته باشد. باید توجه داشت که فایل‌های با سرعت‌بالا برای تعداد دفعات کمتر مورداستفاده قرار می‌گیرند. این در حالی است که آماده‌سازی بهتر و احساس لمس بهتر با فایل‌های سریع‌تر بیشتر انجام می‌پذیرد.

موتورهای روتاری به علت کنترل دقیق‌تر تورگ، سرعت و خاصیت معکوس شدن اتوماتیک (اتوریورس) در جهت کاهش حوادث فایل‌های روتاری، افزایش عمر و عملکرد آن‌ها تأثیرگذار می‌باشند.

 برای چه کانال‌هایی فایل‌های روتاری بااحتیاط باید استفاده شوند؟

معمولاً کانال‌های باریک و در اصطلاح کلسیفیه (Cyclic fatigue) نیز تورگ زیادی تولید می‌کنند و ممکن است فایل‌ها جدا شوند. در کانال‌های باریک معمولاً وجود یک مسیر اولیه به‌وسیله فایل دستی را در نظر بگیرید. اصولاً کانال‌های با Curve زیاد، باعث از بین رفتن فایل‌های روتاری می‌شوند. در کروهای نرم و ملایم باریشه‌های بلند که فشار دو برابر به فایل‌ها وارد می‌شود بهتر است از روش آماده‌سازی دستی استفاده کنید. پس از مصرف فایل‌های روتاری در این کانال‌ها، آن‌ها را مستعمل به شمار آورید زیرا با توجه به فشار واردشده در استفاده بعدی امکان جدا شدن وجود دارد.

برای کانال‌های یکی شونده (Merging) یا کانال‌های جداشونده و پیچیده و در اصطلاح تایپ ۲، ۳، ۵ تا ۸ ورتوچی کاندیدای آماده‌سازی با روتاری نمی‌باشند؛ زیرا به‌خصوص در تایپ ۲ ورتوچی که متداول نیز می‌باشد در ناحیه جانکشن دو کانال احتمال جدا شدن فایل روتاری دوچندان می‌باشد.

در کانال‌های بسیار بلند باید در رابطه با فایل روتاری با حساسیت و دقت بیشتری عمل کنید. تورگ در این کانال‌ها به دلیل سطح تماس خیلی زیاد آن و جدا شدن فایل در این نوع کانال‌ها جبران‌ناپذیر می‌باشد.

دندان‌های اپکس باز نباید به‌وسیله روتاری آماده‌سازی شوند. به دلیل مکش (Screw in) اغلب فایل‌های واقع در بازار، کنترل طول فایل‌های دستی از امنیت و اطمینان خاطر بیشتری برخوردار می‌باشد.

 استفاده از لوبریکنت ها مناسب است یا خیر؟

در مواردی که احتمال افزایش گشتاور و به دنبال آن فشار واردشده به فایل روتاری زیاد می‌شود، استفاده از برخی لوبریکنت ها نظیر (RC Prep) توصیه‌شده است؛ اما با توجه به راهنمای اندو دنتیست های آمریکا برای استفاده از فایل‌های روتاری اشاره‌شده، لوبریکنت هایی نظیر Glyde و RC prep جهت مصرف مناسب می‌باشند. البته باید دانست که داخل کانال خشک از فایل روتاری نباید استفاده کرد و جهت شست‌وشوی مداوم به همراه استفاده از فایل‌های کوچک‌تر دستی در فواصل استفاده از فایل روتاری را باید موردنظر داشت.

 برای جلوگیری از جدا شدن فایل‌های روتاری چه‌کارهایی را باید انجام دهیم؟

 باید دانست که انتخاب فایل NiTi بسیار اهمیت دارد. سعی کنید از اسامی و مارک‌های ناشناس، اجناس تقلبی، کپی و نامرغوب استفاده نکنید. گاهی بهتر است به توصیه‌های فروشندگان توجه نکنید زیرا در زمان کار نمی‌توانید مانع شکست درمان شوید و فروشنده هرگز پاسخ‌گو نخواهد بود.

در زمان اندو رعایت اصول اولیه و پایه از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. در نظر داشته باشید که حفره‌های دستی مناسب کلید یک عامل مهم جهت کاهش حوادث ضمن کار می‌باشد.

فراهم‌سازی تجهیزات قبل از کار، شستشو و لوبریکنت، اعوجاج یا بررسی چشمی کجی و مشاهده تغییرات فایل، توالی مناسب فایل‌ها، استفاده از روش هیبرید (به شکل دستی و روتاری)، پاک‌سازی دبری های فایل و استفاده از آن بر اساس دستور شرکت سازنده، استفاده با آرامش و نرمی و بدون فشار اضافی، اخذ گرافی قبل از کار وآنالیزآناتومی کانال‌ها می‌تواند در جهت پیشگیری از جدا شدن فایل‌های روتاری تأثیرگذار باشد و از حوادث احتمالی که برخی از آن‌ها اجتناب‌ناپذیر می‌باشند، کاهش چشمگیری خواهد داشت.

کار با فایل‌های روتاری

  • در زمان کار با فایل روتاری دانش و مهارت خود را افزایش دهید و از کار کردن با فایل روتاری نهراسید. درصورتی‌که اصول و قوانین را رعایت کنید خطاهای کار کمتر خواهد شد.
  • با توجه به این‌که در بازار اسامی و نام‌های متعددی وجود دارند، سعی کنید با نظر و سلیقه شخصی خود از سیستم‌هایی که تعداد فایل کمتری دارند استفاده کنید. گاهی بد نیست که از دستگاه‌هایی با کاربرد ساده‌تر استفاده نمایید.
  • معمولاً کارخانه‌های تولیدکننده یک دفترچه راهنما جهت مطالعه و نحوه استفاده صحیح از دستگاه را ارائه می‌کنند بنابراین پس از خرید کلیه مندرجات آن را به‌دقت مطالعه نمایید و بر دانش و آگاهی خود بیفزایید.
  • نکته مهم در زمینه فایل‌های روتاری عمر مفید آن می‌باشد بنابراین باید در نظر داشته باشید که چند بار از فایل‌های روتاری استفاده کرده‌اید. باید دانست که استفاده بیش‌ازحد و توصیه‌شده باعث بروز خطرات در زمان انجام کار می‌شود.
  • معمولاً دستیاران دندان‌پزشک زمان استفاده از فایل روتاری به‌دقت آن را موردبررسی قرار می‌دهند. این بررسی می‌تواند شامل: تغییرات در شکل، باز شدن یا شل شدن پیچ‌ها، کوتاه شدن نوک فایل‌ها و مواردی نظیر آن باشد.
  • هرگاه فایل روتاری دچار آسیب‌دیدگی شد باید آن را از لیست تجهیزات موجودی خود حذف نمایید.
  • پس از هر بار مصرف فایل‌ها را ضدعفونی نمایید تا باعث تداوم عمر و ماندگاری فایل‌ها شود. البته نباید فایل‌ها را به مدت طولانی در محلول ضدعفونی قرار دهید.
  • هرگاه فایل در حین کار شکست آرامش خود را حفظ نموده و تمرکز خود را به دست آورید. در صورت خرید فایل روتاری با پرداخت هزینه بیشتر و مرغوب‌تر می‌تواند کمک زیادی در افزایش اعتمادبه‌نفس شما و هم‌چنین صرفه‌جویی اقتصادی را در برداشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *